150 LAT STRAŻY POŻARNEJ W SANOKU150 LAT STRAŻY POŻARNEJ W SANOKU

Uroczystym obchodom 150. rocznicy powstania straży pożarnej w Sanoku towarzyszy wystawa plenerowa udostępniona na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Sanoku.
Poniżej przedstawiamy kilka faktów z dziejów tej jakże ważnej dla miasta i regionu formacji:
„W warunkach budownictwa drewnianego pożary stanowiły w dawnej Polsce śmiertelne zagrożenie dla miast i ich mieszkańców. Sanok nie stanowił w tej kwestii wyjątku. Jakoż w 1566 roku ogień strawił całe miasto, a z pożogi ocalał jedynie zamek, klasztor franciszkański i pięć domostw, nie wliczając przedmieścia. W kolejnych dekadach i wiekach Sanok nawiedzały groźne pożary, dopiero jednak dotkliwe zniszczenia, jakich miasto doznało w wyniku żywiołu w maju 1872 roku zmusiły władze do konkretnych działań. Rada Miejska podjęła decyzję o zakupie pokaźnej ilości sprzętu strażackiego, zatrudnieniu pompiera i instruktora (niejaki Kretter), a burmistrz Cyryl Ładyżyński powołał ochotniczą straż pożarną (której statut zatwierdzono 29 lipca 1873 roku).
Powstanie formacji stanowiło bodziec do rozwoju analogicznych jednostek; w końcu XIX wieku na terenie Sanoka, obok ochotniczej straży pożarnej zrzeszającej 29 osób, działała równolegle powołana przez Kazimierza Lipińskiego w 1897 roku przy Pierwszym Galicyjskim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Wagonów i Maszyn straż fabryczna (45 osób) oraz miejska zawodowa straż pożarna (10 osób).
Jedno z pierwszych zdjęć sanockiej straży ochotniczej wykonane w 1907 r. z okazji uroczystości św. Floriana. Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Historycznego w SanokuÓwczesne zasługi pożarnictwa sanockiego wykraczały poza aktywną walkę z żywiołem na obszarze miasta i obejmowały wspieranie rodzimej produkcji wozów strażackich. W latach 1904-1915 z osobnego działu budowy sikawek praktycznych Sanockiej Fabryki Wagonów wyjechało 677 wozów ogniowych, produkowanych w trzech typach.
Skuteczną walkę z żywiołem ognia i wody (strażacy sanoccy wielokrotnie walczyli ze skutkami powodzi, jak choćby w 1908 roku) przeplatały ćwiczenia i uroczystości strażackie, m.in. z 1910 roku, czy – celebrowane ze szczególnym rozmachem – obchody jubileuszu 60-lecia Podhalańskiej Ochotniczej Straży Pożarnej Miasta Sanoka, jakie miały miejsce 4 września 1932 roku.
W czasie II wojny światowej strażacy zaangażowali się czynnie w działalność konspiracyjną, oferowali schronienie ludziom zagrożonym wywózką do Niemiec i wykradali broń, produkowaną w fabryce czołgów. Działalność tę okupiono ciężkimi represjami, a pośród aresztowanych znalazł się komendant Ochotniczej Straży Pożarnej w Sanoku Miron Kuszczak, który zginął w Oświęcimiu w 1941 roku. Także po zakończeniu II wojny światowej sanoccy strażacy nieśli pomoc ludności cywilnej, zagrożonej akcjami UPA (w Dolinie granaty raniły poważnie biorących udział w akcji gaśniczej strażaków).
Po wojnie nastąpiły istotne zmiany strukturalne, które – na mocy ustawy z dnia 4 lutego 1950 roku – wprowadzały Komendę Główną Straży Pożarnych, której podlegać miały komendy wojewódzkie i powiatowe (w tym gronie Powiatowa Komenda Straży Pożarnej w Sanoku). Równolegle swoją działalność kontynuowała fabryczna Zawodowa Straż Pożarna, a z taśm produkcyjnych Sanowagu zjeżdżały pierwsze polskie powojenne samochody pożarnicze N 70 na podwoziu Bedford. Wysiłek produkcyjny w latach 1952-1958 był imponujący: fabryka wykonała 2014 samochodów pożarniczych i 2928 wózków P81. Ponadto od 1 lipca 1974 roku działała Zakładowa Straż Pożarna „Stomil”, której pierwszym komendantem został kpt poż. Mieczysław Długosz.
W związku z powołaniem Państwowej Straży Pożarnej (powstałej na mocy ustaw sejmowych z 24 sierpnia 1991 roku), 1 lipca 1992 roku Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nadał statut Komendzie Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w Sanoku, powołując jednocześnie Jednostkę Ratowniczo-Gaśniczą PSP, której pierwszym dowódcą został ppłk poż. Mieczysław Błasik”.

(orac. dr Jarosław Serafin)

Information

Ladies and Gentlemen,

we would like to inform you that on Christmas (December 25 and 26, 2022) and on New Year's Day (January 1, 2023) the exhibitions of our museum will be closed.

 

Opening hours:

from 2nd November to 31st March

Mon 8am - 12pm
Tues and Wed 9am - 5pm
other days of the week 9am - 3pm
from 1st April to 31st October

Mon 8am - 12pm
other days of the week 9am - 5pm

Tickets (1.01.2022):
Regular fee – 22 PLN
Reduced fee – 15 PLN
Family 2+1 – 56 PLN
Family 2+2 – 68 PLN
Family 2+3 and more – 78 PLN
Audio Guide – 12 PLN
here is the instruction manual for the audioguide...

Guided tour in Polish – 60 PLN
Guided tour in English, French or German is available for ordering at the ticket office or by phone + 48 13 46 306 09, ext. 35, fare – 75 PLN
All reservations e-mail: rezerwacja.mhs@interia.pl

© The Historical Museum in Sanok is the exclusive owner of copyrights of Zdzisław Beksiński's works 

We recommend

shop

 

Events